Wielu z nas, analizując etykiety produktów, odczuwa niepokój na widok symboli zaczynających się od litery „E”. Aby zrozumieć, co faktycznie trafia do naszego koszyka, musimy wiedzieć, czym są dodatki do żywności i w jakim celu się je stosuje.
Dodatki do żywności – czym właściwie są te substancje?
Zgodnie z definicją, dodatki do żywności to substancje, których zazwyczaj nie spożywa się jako żywności samej w sobie oraz nie jest to stosowana jako charakterystyczny składnik żywności. Dodatki do żywności to substancje dodawane do środka spożywczego ze względów technologicznych w trakcie jego produkcji, przetwarzania, pakowania czy transportu.
W efekcie takie celowe dodanie sprawia, że substancja ta lub jej produkty pochodne stają się bezpośrednio lub pośrednio składnikiem tej żywności. Warto podkreślić, że dodatki do żywności – czym by nie były – nie powinny pełnić funkcji wyłącznie smakowych lub odżywczych, lecz odpowiadać na istnieje uzasadniony wymóg technologiczny.
Warunki stosowania dodatków do żywności w świetle prawa
Bezpieczeństwo tego, co jemy, reguluje m.in. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. (2008 r.). To właśnie to rozporządzenie oraz akty wykonawcze określają surowe warunki stosowania dodatków do żywności. Aby jakakolwiek substancja dodatkowa mogła zostać dopuszczona do użytku, nie może ona stwarzać zagrożenia dla zdrowia konsumentów przy sugerowanym poziomie spożycia.
Stosowanie dodatków do żywności jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy:
- Służy zachowaniu wartości odżywczej żywności.
- Zwiększa trwałość produktów lub poprawia ich właściwości organoleptyczne.
- Jest niezbędne w produkcji żywności specjalnego przeznaczenia, np. żywności dla diabetyków.
Rodzaje dodatków: Od natury po syntetykę
W produktach spożywczych spotykamy różnych dodatków do żywności, które dzielimy ze względu na pochodzenie i funkcję:
- Naturalne i identyczne z naturalnymi: Są to substancje pozyskiwane z surowców naturalnych, jak np. E 300 (kwas askorbinowy, czyli witamina C). Innym przykładem są produkty zawierające pektynę i pochodzące z wysuszonych wytłoków z jabłek lub wysuszonych skórek owoców cytrusowych (często z dodatkiem pigwy albo ich mieszaniny). W ich przypadku często następuje częściowa neutralizacja solami sodowymi dla uzyskania odpowiednich właściwości.
- Syntetyczne dodatki: To chemiczne dodatki, które nie mają swoich odpowiedników w przyrodzie. Często stosuje się dodatki do żywności o charakterze barwników (np. tartrazyna E102) lub konserwantów.
- Modyfikowane składniki technologiczne: Na etykietach znajdziemy również informacje o skrobi poddanej działaniu enzymów amylolitycznych, skrobi prażonej czy skrobi bielonej. Choć pełnią funkcje technologiczne, nie zawsze są klasyfikowane jako typowe dodatki do żywności o właściwościach konserwujących.
Funkcje technologiczne: E 300, E 400 i inne
W trakcie produkcji wieloskładnikowych środków spożywczych (takich jak gumach do żucia czy gotowe sosy) stosowane dodatki pełnią różnorodne role. Do najpopularniejszych grup należą:
- Substancje słodzące: Zastępujące cukier w produktach niskokalorycznych.
- Regulatory kwasowości: Takie jak kwas cytrynowy, wpływające na pH i smak.
- Zagęstniki i stabilizatory: Np. E 400 (kwas alginiowy) czy E 407 (karagen), które nadają odpowiednią teksturę.
Należy pamiętać, że żywność nieprzetworzona z zasady nie powinna zawierać większości chemicznych dodatków do żywności, chyba że istnieje wyraźne zezwolenie prawne.
Zagrożenia dla zdrowia – na co uważać?
Mimo rygorystycznych testów, niektóre dodatki do żywności mogą powodować reakcje alergiczne. Jest to szczególnie istotne dla astmatyków i osób uczulonych na aspirynę, którzy mogą negatywnie reagować na niektóre barwniki azowe lub konserwanty. Świadomy wybór polega na unikaniu produktów zawierających zbędne polepszacze, zwłaszcza gdy dany środek spożywczy można zastąpić naturalnym odpowiednikiem.
W Fundacji Premium Foods zawsze powtarzamy: jedynie dodatki niezbędne powinny znajdować się w naszej diecie. Właśnie dlatego promujemy produkty, których charakterystyczny składnik żywności stanowi o ich jakości, a nie środków aromatyzujących dodanych w trakcie produkcji ze względu na ich właściwości aromatyczne.
Zapraszamy do Kooperatywy Premium Foods, gdzie znajdziesz produkty tworzone z poszanowaniem dla natury, bez zbędnych dodanych w trakcie produkcji wieloskładnikowych wypełniaczy. Wybieraj mądrze – dla swojego zdrowia i ochrona swoich bliskich.